Historia zespołu

Grupa śpiewacza Jarzębina pochodzi ze wsi Kocudza w woj. lubelskim, w powiecie janowskim, na pograniczu Roztocza i Puszczy Solskiej, w jednym z najciekawszych na Lubelszczyźnie regionów etnograficznych. Została założona przez charyzmatyczną Irenę Krawiec przy Gminnym Ośrodku Kultury w 1990 roku.

Zespół składa się z wielopokoleniowych grup: śpiewaczej i obrzędowej, głownie w formacie żeńskim. Prezentuje bogaty i zróżnicowany gatunkowo repertuar jednogłosowych pieśni obrzędowych i powszechnych z pogranicza ziemi janowskiej oraz biłgorajskiej. Głównym źródłem repertuaru zespołu jest ustna tradycja ludowa, oparta na ustnych przekazach z pokolenia na pokolenie, a także na różnego rodzaju śpiewnikach nabożnych (kantyczki, pastorałki, pieśni adwentowe, wielkopostne i wielkanocne). Pieśni i dialogi wykonywane są w całości z zachowaną kocudzką gwarą, śpiewane pełnym głosem, zwykle jednogłosowo, z zachowaniem archaicznej maniery śpiewu oraz cech lokalnego stylu: dynamiki, barwy, zdobnictwa. Na uwagę zasługują unikatowe pieśni pogrzebowe i wielkopostne, które wyniosły "Jarzębinę" do czołówki zespołów śpiewaczych. Szczególne miejsce w działalności zespołu zajmuje opracowanie i przygotowanie widowisk. Przypominają one życie dawnej wsi, zgodne z kalendarzem natury, dawne zwyczaje i obyczaje. W repertuarze "Jarzębiny" są: "Wesele Kocudzie", "Ocepiny", "Prasowocki", "Miedlorki i pocirocki","Łostatni rożeniec", "Świecok", "Mielenie w żarnach", "Pośnik kocudzki", "Herody kocudzkie".

Podczas występów zespół często jest ubrany w regionalny strój biłgorajsko-tarnogrodzki, a także strój krzczonowski i kocudzki.

Stroje biłgorajskie są w całości wykonane przez członkinie zespołu z kupionego lnu, następnie bielonego i wyszywanego haftem krzyżykowym kolorowymi nićmi. Strój krzczonowski jak i kocudzki został wykonany przez zewnętrznych usługodawców, dzięki wsparciu i dofinansowaniu lokalnych władz i samorządów.

   Foto: strój krzczonowski

Punktem zwrotnym w historii „Jarzębiny” okazało się przedstawienie „łOstatni rózeniec”, które swoją premierę miało w 1995 i zyskało sobie poczesne miejsce w historii ludowego teatru obrzędowego. Wtedy zespół rozpoczął współpracę z ośrodkami muzyki in crudo, zwłaszcza z warszawskim Stowarzyszeniem „Dom Tańca” (koncerty w ramach Sceny Korzenie oraz w cyklu Pozwól mi Twe męki śpiewać i Jest wysoko drabina do nieba 1995–2003) a potem także Scholą Teatru Węgajty, gdzie uczestniczył od 1998 w kilku, również międzynarodowych, projektach teatralno-muzycznych, a młoda kocudzka śpiewaczka Beata Oleszek na wiele lat stała się również aktorką i śpiewaczką Scholi. Na Festiwalu Pieśń Naszych Korzeni w Jarosławiu zespół „Jarzębina” śpiewał w pamiętnym wspólnym koncercie z włoskim „Micrologusem”. Uczestniczył również w cyklach koncertów wielkopostnych, m.in. w dominikańskim Wielkopostnym Śpiewaniu w Lublinie, koncertach wielkopostnych Poznańskiego Domu Tańca, czy wrocławskiej Scholi Gregoriana Silesiensis. Śpiew „Jarzębiny” cenił sobie Henryk Mikołaj Górecki. Nagrania zespołu znajdują się we wszystkich najważniejszych archiwach, akademickich, radiowych, w wielu zbiorach prywatnych. Niektóre z nich zostały opublikowane w antologiach muzyki tradycyjnej – wydawnictw In Crudo (trzy płyty) i Muzyka Odnaleziona. Zespół uczestniczył w wielu audycjach radiowych i telewizyjnych, poświęcone są mu trzy filmy dokumentalne zrealizowane dla TVP 2, śpiewaczki potrafiły się odnaleźć również w realizacjach związanych ze sztuką współczesnej (projekt Anny Molskiej „Płaczki”). Wreszcie o „Jarzębinie” powstało kilka prac licencjackich i magisterskich.

„Jarzębina” jest laureatem Złotej Baszty na XLI Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą (trzykrotnie: 2001, 2007, 2011), Nagrody im. Oskara Kolberga oraz nagród na Sejmikach Wiejskich Zespołów Teatralnych w Tarnogrodzie, a także innych nagród: w Kazimierzu (w 1991 r. wyróżnienie, w 1993 – występ gościnny z widowiskiem "Miedlorki i poci rocki"); w Tarnogrodzie (1991-1995); w Baranowie Sandomierskim (Ogólnopolski Festiwal Gawęd i Pieśni Sierocych 1992-1999); w Tychach (Spotkania Teatralne 1996-1998); w Nadrzeczu (Dom służebny Polskiej Sztuce Słowa, Muzyki i Obrazu 1997-2000); w Jarosławiu (Międzynarodowy Festiwal "Muzyka dawna" 1998-2000); w Kawkowie (Międzynarodowe Spotkania "Dramat i liturgia" 1995-2002); w Zebrzydowicach (Międzynarodowy Przegląd Zespołów Regionalnych 2002); w Modliborzycach (Międzypowiatowy Przegląd Tradycyjnych Kolęd i Pastorałek 1999-2003).

2 maja 2012 roku utwór pt. Koko Euro Spoko został wybrany oficjalną piosenką reprezentacji Polski na Euro 2012. Temat ten stał się mocno kontrowersyjny, ponieważ zyskał tyle samo zwolenników, co przeciwników. Zespół został jeszcze bardziej doceniony w świecie ogólnopolskiej kultury folklorystycznej, również dostał spore poparcie wśród Polonii w USA i Kanadzie, jednak zmagał się także z dużym hejtem ze strony internautów. Mimo to zespół nadal kroczył obraną od dawna przez siebie ścieżką.

Hit Koko Euro Spoko gościł na antenach najgłośniejszych rozgłośni radiowych i telewizyjnych. Zespół brał udział w programach TV takich jak Pytanie na śniadanie, Szymon Majewski Show, czy Familiada. Osobistą sławę przyniósł program Master Chef Beacie Oleszek, która dostała się do finału programu. Niezliczona ilość wywiadów i koncertów nawet poza granicami kraju jest udokumentowana we wszystkich kanałach medialnych.

Po dziś dzień zespół Jarzębina wiele troski poświęca zapewnieniu ciągłości trwania kultury tradycyjnej w środowisku lokalnym. Odchodzą wiekowi członkowie, przybywa młodsze pokolenie, które chce kultywować tradycje ludowe ziem kocudzkich.

Aktualny skład zespołu:

• Irena Krawiec - kierownik
• Janina Oleszek (najstarsza członkini, ur. w 1934 roku!)
• Beata Oleszek-Pierchała
• Monika Jargiło
• Janina Dyjach /vel. Jenia/
• Maria Smagała
• Joanna Smagała
• Monika Nalepa

Byli członkowie zespołu:

• ś.p. Stanisław Smagała
• ś.p. Genowefa Góra /vel. Świydżycha/
• ś.p. Władysława Dycha /vel. Cyżocha/
• Bronisława Dyjach
• Lucyna Jargiło
• Bogumiła Smagała
• Aleksandra Papierzańska